تحلیل جامعهشناختی نقش فقر در تجربۀ کودکهمسری

رعت گرفتن تغییرات اجتماعی و اقتصادی طی چند دهه گذشته موجب تنوع، انباشت، تراکم و تجمیع انواع مسائل و آسیبهای اجتماعی در جامعه ایران شده است. ازدواج زنان در سنین پایین به منزلۀ چالشی مهم و قابل تأمل، در بخشxadهای مختلفی از جهان رواج دارد. در دههxadهای گذشته، ازدواج کودکان بهxadویژه در کشورهای در حال توسعه و فقیر به xadعنوان تهدیدی برای سلامت فردی و توسعۀ اجتماعی دختران مورد توجه قرار گرفته است (ر.ک: Bhowmik et al, 2021; Kamilah & Rosa, 2021). این عمل به طور گستردهxadای با عوارض منفی برای سلامتی و رشد کودکxadدختران همراه است؛ زیرا آسیبهای ناشی از ازدواج در سنین پایین عمدتاً بر دختران تأثیر میگذارد که احتمال ازدواج آنها در کودکی بسیار بیشتر از پسران است (Gastón et al, 2019: 225-226; Koski & clark, 2021: 58 ).

بر اساس تعریفی که صندوق کودکان ملل متحد3 از ازدواج کودکان ارائه میxadدهد، هر ازدواجی اعم از رسمی یا غیر رسمی که در آن یکی از طرفین یا هر دو زیر سن 18 سال باشند، ازدواج کودکان محسوب میxadشود. بر اساس گزارشxadهای این سازمان، در سال 2020، تخمین زده میxadشود که 650 میلیون زن تا به حال در کودکی ازدواج کردهxadاند و سالانه حدود 12 میلیون کودک دختر ازدواج میxadکنند. طبق این گزارشxadها، تا سال 2030، 950 میلیون دختر در کودکی ازدواج میxadکنند.

با توجه به ادبیات مطالعاتی در حوزۀ ازدواج کودکان، عوامل مختلفی مانند شرایط زیستxadمحیطی، تحصیلات پایین، وضعیت اقتصادی ضعیف خانواده و هنجارهای اجتماعی به طور قابل توجهی با ازدواج کودکxadدختران مرتبط است (ر.ک.fatusi et al, 2021: 4-9; Stark, 2018: 895-899 ). گزارشxadها در این زمینه همچنین نشان میxadدهد که ازدواج کودکان با افزایش چشمگیر احتمال زندگی در فقر مرتبط است. فقر و شرایط نامناسب اقتصادی، یکی از علل اصلی ازدواج کودکان محسوب میxadشود. این پدیده سبب شده است که بسیاری از خانوادهxadها بهxadویژه در جوامع سنتی و در حال توسعه، مجبور به ازدواج کودکان خود در سنین پایین شوند. در واقع حیات و بقای آنان بستگی به این دارد که خانواده دارای تمکن مالی و توانایی باشد تا نیازهای خود را مرتفع نماید. زنان و کودکxadدخترانی که در خانوادهxadهای فقیر زندگی میxadکنند، از دسترسی برابر به منابع مشترک محروم میxadشوند (Ahonsi, 2019: 15-16; Sophi, 2017: 93-95 ).

علوم اجتماعی آموزش و پرورش منطقه ی خواجه...